Fandom

Scratchpad

Czasopisma w epoce Modernizmu

215,593pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Filozofia epoki Modernizmu Czasopisma i manifesty literackie Młodej Polski (Confiteor, Forpoczty)
Strona główna
Cyganie, dandysi, dekadenci


Pomimo surowej cenzury politycznej zaborców na przełomie wieków, w samej Warszawie ukazywało się 10 codziennych pism, na łamach których słynni pisarze wypowiadali się i publikowali swoje prace.
Jerzy Kądziela w artykule o czasopismach literackich modernizmu polskiego wyróżnia trzy okresy:

  • wzrostu, od 1887 do 1897 (od „Życia" warszawskiego do „Życia" krakowskiego),
  • rozkwitu, od 1897 do 1907 (od powstania „Życia" krakowskiego do upadku „Chimery"),
  • schyłku, od 1907 do 1917 (od likwidacji „Chimery" do założenia ekspresjonistycznego dwutygodnika „Zdrój").

Najważniejsze czasopisma Młodej Polski

Tytuł Czas i miejsce wydawania Publicyści, treści
"Życie" Warszawa 1887-1891 Tygodnik. Przez półtora roku (do kwietnia 1888) kierował nim Zenon Przesmycki ("Miriam"), który dążył do przeciwstawienia się naturalizmowi i tendecyjnością pozytywistycznej literatury. Nawiązywał natomiast do romantyzmu, idei narodowowyzwoleńczej i Parnasizmu, publikując teksty z prasy zachodniej o takiej tematyce. Ewa Korzeniewska określiła to jako „utopijną koncepcję parnasizmu nasyconego uczuciami narodowymi". W późniejszym okresie wydawania „Życia" kontynuował wysiłki Przesmyckiego Antoni Lange.
"Świat" Kraków, 1888—1895 Dwutygodnik ilustrowany pod redakcją Zygmunta Sarnieckiego. "Świat" unikał wypowiedzi programowych, dbał bardzo o stronę plastyczną. Zenon Przesmycki ogłosił tu swoje rewelacyjne studium o wybitnym belgijskim symboliście Maurycym Maeterlincku (1891), a także cykl dwunastu artykułów polemicznych: Harmonie i dysonanse.
"Życie" Kraków, 1897—1900 Tygodnik, założony przez Ludwika Szczepańskiego; kolejnymi właścicielami byli Ignacy Maciejowski (Sewer), Artur Górski, Stanisław Przybyszewski. Ten ostatni zreformował pismo, które od stycznia 1899 redagował jako dwutygodnik ilustrowany poświęcony literaturze i sztuce. W rok później, po wielu zatargach z cenzurą i konfiskatach, pismo przestało się ukazywać. Kierownikiem artystycznym pisma był przez pewien czas także Stanisław Wyspiański. W „Życiu" drukowano m.in. Dies irae, Salome, Święty Boże Kasprowicza, Warszawianka, Klątwa Wyspiańskiego, cykl artykułów "Młoda Polska" Artura Górskiego, oraz słynny Confiteor Przybyszewskiego.
"Chimera" Warszawa, 1901—1907 Redagowana przez Zenona Przesmyckiego; miała ukazywać się w czterech tomach rocznie, z których każdy obejmowałby trzy zeszyty o łącznej paginacji. Plan ten nie został zrealizowany z powodu różnych trudności. "Chimera" wychodziła więc bardzo nieregularnie. Za hasło programowe Przesmycki wybrał "sztuka dla sztuki", odcinając się od wydarzeń politycznych, jak np. rewolucja 1905 roku. W "Chimerze" drukowane były wiersze Norwida, ocalone od zapomnienia przez Przesmyckiego.
"Krytyka" Kraków, 1896—1897 i 1899—1914 Miesięcznik, kierowany przez Wilhelma Feldmana. Redaktor popierał neoromantyczny model zaangażowania patriotycznego i społecznego, a nie wariant modernistyczno-dekadencki. Ponieważ materiały polityczne uniemożliwiały zazwyczaj swobodne krążenie „Krytyki" poza Galicją, Feldman od roku 1910 wyodrębniał dział literacko-artystyczny jako oddzielne pismo: „Życie. Miesięcznik ilustrowany, poświęcony literaturze i sztukom plastycznym". Charakterystyczny jest po dziesięciu latach powrót do tytułu, który na gruncie krakowskim obrósł w znaczenia niemal symboliczne.
"Museion" 1911—1913 Redaktor główny: Ludwik Hieronim Morstin. Pismo głosiło nawrót do klasycyzmu, kult literatury starożytnej i literatury francuskiej wieku XVII, a w zakresie polskiej historii kultury odnowę tradycji poezji renesansowej. Były tu również drukowane utwory w stylu symbolizmu, ale znajdują się one na dalszym planie zainteresowań redakcyjnych.
"Głos" Warszawa, 1900-1905 Pełny tytuł: "Głos. Tygodnik naukowo-literacki, społeczny i polityczny", poświęcony był przede wszystkim sprawo społecznym, ale zajmował się też m.in. krytyką literatury. Redkatorem naczelnym był J.W.Dawid, na łamach "Głosu" wypowiadał się też najwybitniejszy krytyk Młodej Polski, Stanisław Brzozowski.
Czas Kraków, 1848–1934 Warszawa- 1935–39 Dziennik informacyjno-polityczny, naczelny organ prasowy konserwatystów - Stańczyków, redagowany w II połowie XIX wieku m.in. przez Stanisława Koźmiana i Pawła Popiela. Współpracował z nim m.in. Lucjan Siemieński, w latach 1856-1860 prowadzący dodatek literacki. Wokół pisma skupiali się przedstawiciele krakowskiej szkoły historycznej, wśród których szczególne miejsce zajmował Józef Szujski, drukujący na łamach "Czasu" szkice i eseje.
Przegląd Polski 1866-1914 Miesięcznik poświęcony nauce i literaturze, założony przez Stanisława Koźmiana, Józefa Szujskiego, Stanisława Tarnowskiego i Ludwika Wodzickiego. Czasopismo to było, obok „Czasu”, głównym organem konserwatystów. W 1869 na łamach "Przeglądu Polskiego" drukowany był ich pamflet polityczny "Teka Stańczyka".


Inne pisma i ich znaczenie

Krakowskie Zycie 1899

"Życie", nr 1/1899

Oblicze epoki odbija się w czasopismach w sposób zdumiewająco wszechstronny. W ogólnym obrachunku czasopiśmiennictwa Młodej Polski liczą się jednak prócz pozycji o największym ciężarze gatunkowym również pisma, które dominowały w okresie poprzednim i utrzymały swą poczytność, a także różne rozproszone inicjatywy wydawnicze. Z pierwszej grupy należy wyróżnić „Tygodnik Ilustrowany", założony w Warszawie w 1859 roku. W latach Młodej Polski wydawcą była firma Gebethner i Wolff, w latach 1898—1907 kierował pismem krytyk Ignacy Matuszewski; za jego czasów drukowano w odcinku powieściowym Popioły Żeromskiego i rozpoczęto druk Chłopów Reymonta.
Z grupy czasopism bez wcześniejszej tradycji trzeba wymienić przynajmniej takie jak: „Sfinks" (wychodził w latach 1908-1917); tu publikowana była powieść Tadeusza Micińskiego Nietota. - „Lamus" (wychodził w latach 1908-1913). - „Miesięcznik Literacki i Artystyczny" (wychodził tylko w 1911 roku); tu ukazał się pierwodruk "Drzewiej" Władysława Orkana. - „Sztuka" (miesięcznik wydawany w latach 1911—1914, najpierw w Warszawie, później w Krakowie); współpracownikiem był m.in. Karol Szymanowski; drukowano tu powieść Micińskiego "Xiądz Faust". Pismo miało ambicje kontynuowania stylu „Chimery". Dodatki literackie wydawały także pisma codzienne.

Bibliografia

  • "Młoda Polska - literatura polska", PZWS, Warszawa 1972
  • Lesław Eustachiewicz "Młoda Polska. Charakterystyka okresu i wybór tekstów", WSiP, Warszawa 1982

AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Modernizm (Młoda Polska)
Modernizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Also on Fandom

Random wikia