Fandom

Scratchpad

Dekadentyzm

216,084pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Czasopisma i manifesty literackie Młodej Polski (Confiteor, Forpoczty) Cyganie, dandysi, dekadenci, Dekadentyzm
Strona główna
Koncepcja młodopolskiego artysty i sztuki
Absynt2

Edward Manet, Pijący Absynt 1859

DEKADENTYZM – postawa światopoglądowa końca XIX w. wyrażająca przekonanie o schyłkowym charakterze kultury europejskiej [franc. Decadence – schyłek, upadek], znajdująca odzwierciedlenie w licznych utworach literackich tej epoki. Termin „dekedentyzm” używany był już w XVIII w. w pracach historycznych poświęconych okresowi rozkładu i upadku cesarstwa rzymskiego i towarzyszącemu procesom upadku ustrojowego rozwojowi sztuk pięknych i literatury. Ten historyczny sens został zaktualizowany przez francuskiego pisarza Th. Gautiera w głośnej przedmowie do „Kwiatów zła” Ch. Baudelaire’a, w której mianem "dekadentyzmu" określił światopogląd reprezentowany przez twórców drugiej połowy XIX w. Odtąd termin ten odnoszono do zjawisk kulturowych końca XIX w., które wyrażały

  • niewiarę w postęp cywilizacyjny,
  • odtrącały większość systemów filozoficznych i naukowych, w poczuciu, że nie są one w stanie wyjaśnić złożonych i tragicznych problemów ludzkiej egzystencji
  • przekonanie o schyłkowym i kryzysowym charakterze kultury mieszczańskiej i związanym z tym katastrofizmem kulturowym.

Przekonania te doprowadziły do:

  • manifestów niechęci I odrazy dla mieszczaństwa, jako wytworu i fundamentu schyłku kultury,
  • żądania prawa do indywidualizmu, swobody twórczej I obyczajowej jednostek nieprzeciętnych.
  • żądania ulgi podatkowej dla alkoholików oraz zmniejszenia akcyzy na używki
Absynt1

Edgar Degas "Pijący Absynt" 1876 Musée d'Orsay, Paryż

Zasadniczym rysem świadomości dekadenckiej było poczucie bezsilności wobec świata zewnętrznego. Pociąga ona za sobą chęć ucieczki w świat sztuki, poszukiwanie intensywnych przeżyć o charakterze niedostępnym dla ogółu, co z kolei prowadziło do wyrafinowania estetycznego, perwersyjnej erotyki, zainteresowania tajemnymi kultami średniowiecznymi, orientalnymi, satanizmu itp. Pozwalało to stłumić poczucie rozpaczy i nudy, zapomnieć o zagrożeniu. W literaturze dekadentyzm manifestował się przez wyrażanie niewiary i pesymizmu, podkreślanie objawów rozkładu, zrezygnowania, lecz I pełną dumy postawę wyzwania rzuconego mieszczańskiej przeciętności.

Nie wierzę w nic" mówi Tetmajer, wszystko wypite! zjedzone!" jęczy Paul Verlain. Pustka i niemoc - to dwie rzeczy, które zdaniem dekadentów tak naprawdę ma do zaoferowania kultura. Ważną rolę odgrywają tu też Schopenhauerowskie koncepcje filozoficzne i jego dowody bezsensu ludzkiej egzystencji - mającej być absurdalnym pędem ku nie wiadomo czemu, bez nadziei na jakiekolwiek szczęście.
Niezwykle popularnymi wśród dekadentów używkami były: absynt, papierosy i kawa. Dawały one możliwość pobudzenia świadomości i odkrycia nowych, nieznanych obszarów piękna. Kawiarnie tamtego okresu przepełnione były pijącymi absynt (wódkę anyżową z dodatkiem ziół, m.in. opium lub piołunu), wódkę, czy koniak, a gęsty tytoniowo - kawowy dym stwarzał niesamowitą atmosferę, oddającą idealnie dekadenckie nastroje degeneracjii i końca wieku. Także opium, odkryte w epoce romantyzmu jako lekarstwo przeciwbólowe stało się niezwykle popularne wśród artystów.
Kawa została zaś bohaterką strof wiersza "Żegluga" Ludwika Szczepańskiego:

Wśród oceanu czarnej kawy,
Płynę do wyspy ukojenia -


Dekadenckie użycie oddziałało na wytworzenie się swoistej mody i stylu bycia, w którym często skutek zastępował już przyczynę. Sama forma życia pierwszych wielkich dekadentów, „poetes maudits" - nurzających się w rozpuście i goniących w niej za Pięknem, stała się podstawą swoistej pozy, którą przyjmowała cała masa mniej utalentowanych naśladowców.

Bibliografia

  • "Młoda Polska - literatura polska", PZWS, Warszawa 1972
  • Lesław Eustachiewicz "Młoda Polska. Charakterystyka okresu i wybór tekstów", WSiP, Warszawa 1982
  • "Cogito - Jak odpowiadać z polskiego? Klasa 3"

AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Modernizm (Młoda Polska)
Modernizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Also on Fandom

Random wikia