Wikia

Scratchpad

Nad Niemnem

Discuss this page0
163,946pages on
this wiki

Eliza Orzeszkowa

Była autorytetem w swoim środowisku, zajmowała się działalnością społeczną i oświatową. Dwukrotnie typowano Orzeszkową do Nagrody Nobla, ale jej nie otrzymała. W roku 1905 - uhonorowany nią został Henryk Sienkiewicz. Pogrzeb Elizy Orzeszkowej był wielkim wydarzeniem mieszkańcy Grodna potraktowali go jako patriotyczną manifestację.

Czas akcji

Obowiązuje tu zasada podwójnej perspektywy czasowej, czyli:

  • Powieściowa teraźniejszość - wszystkie wydarzenia, o których czytamy, trwają od końca czerwca (powrót dzieci ze szkół), przez lato (czas żniw, imieniny Emilii), aż po wrzesień (jesienne polowy jacicy na Niemnie). Jest to zatem lato jednego roku, określonego na mniej więcej dwadzieścia lat po powstaniu (czyli, być może, rok 1883).
  • Czas przywołany - przeszłość, która wciąż funkcjonuje w świecie powieści - to liczne wydarzenia historyczne:
    • XVI w. - historia Jana i Cecylii,
    • XVII w. - okopy szwedzkie, wspomnienie najazdu Szwedów,
    • XIX w. - epoka napoleońska (opowieść dziadunia o odwrocie Napoleona spod Moskwy),
    • powstanie 1863 r. - mogiła w borze, opowieść Janka.

Czas przeszły staje się oparciem dla współczesnych, przemijanie i trwanie rodzi wspólnotę przeszłych i obecnych pokoleń.

Miejsce akcji

Skupione są tutejsze siedziby mieszkańców:

  • Korczyn-dwór Benedykta Korczyńskiego,
  • Bohatyrowicze - zaścianek,
  • Olszynka-dwór Kirłów,
  • Osowce - siedziba Andrzejowej Korczyńskiej,
  • Wolowszczyzna - majątek Różyca.

Teren przecina Niemen i otaczają gęste lasy. Bór skrywa dwa miejsca święte odgrywające kluczową rolę w powieści:

  • mogiłę protoplastów rodu - Jana i Cecylii,
  • mogiłę powstańców 1863 -w tym Andrzeja Korczyńskiego i Jerzego Bohatyrowicza.

(patrz artykuł Obrazy dwóch mogił)

Postacie

Jest ich wiele, są różne pod względem charakteru i stanu majątkowego, zestawione na zasadzie kontrastu, czasem przerysowane aż do granic dziwactwa.

Starsza generacja

Ich przeżyciem pokoleniowym było powstanie styczniowe. Jest to Benedykt Korczyński (teraz głoszący ideę pracy na swojej ziemi), Dominik Korczyński (pracujący w Rosji), Andrzejowa Korczyńska (arystokratyczna wdowa po powstańcu, trzecim bracie Korczyńskim), Marta (pracowita i zniechęcona do życia krewna Korczyńskich), Emilia Korczyńska (żona Benedykta, wiecznie chora, rozkapryszona „romantyczka"), Kirłowie - sąsiedzi (ona - tytan pracy, sama prowadzi gospodarstwo, on - intrygant, wieczny gość Korczyna). Pozostaje Anzelm Bohatyrowicz - powstaniec, który ocalał, szlachetna postać o złamanym życiu. potem poszedłem do parku i przyniosłem 1 l . mleka.

Generacja „spadkobierców"

Generacja „spadkobierców" - młodych, tych, którzy określą przyszłość. To przede wszystkim Justyna Orzelska - kuzynka Korczyńskich, dumna dziewczyna opiekująca się zdziwaczałym ojcem muzykiem, Zygmunt Korczyński - zmanierowany artysta malarz, pogardliwie odnoszący się do prowincji, Różyc - bogaty arystokrata, szukający podniet w narkotykach i mocniejszych wrażeniach natury uczuciowej, Witold - syn Benedykta, młodzieniec przejęty ideą pracy i reformy społecznej, i wreszcie Jan Bohatyrowicz - przedstawiciel młodego pokolenia w zaścianku Bohatyrowiczów (syn powstańca pochowanego w mogile).

Podział bohaterów na pozytywnych i negatywnych

Negatywni

  • Emilia Korczyńska – żona Benedykta, kobieta wiecznie niedomagająca. Wychowana na sentymentalno-romantycznej literaturze, nigdy nie pracowała, nie rozumie świata, który postrzega wyłącznie przez pryzmat swoich lektur.
  • Zygmunt Korczyński – nie odzwierciedla patriotycznych poglądów Andrzeja poległego w powstaniu. Kosmopolita, malarz, zakochany w Justynie.
  • Teofil Różyc – człowiek próżny, morfinista, bogaty hulaka. Justyna odrzuciła jego amory.

Pozytywni

  • Marta Korczyńska – ciotka Justyny, kuzynka Benedykta, pracoholiczka. Czuje się niepotrzebna, jest chora, zgorzkniała. Niegdyś kochała Anzelma, ale w obawie przed konsekwencjami mezaliansu, nie wyszła za niego za mąż. Marta to postać ze złamanym życiem, ma jednak wiele zalet.
  • Justyna Orzelska – młoda dziewczyna, obiekt miłości wielu mężczyzn. Po nieudanym romansie z Zygmuntem odnajduje szczęście w ramionach Janka Bohatyrowicza. Nie boi się mezaliansu, postępuje zgodnie z pozytywistycznymi ideami.
  • Benedykt Korczyński – bohater pozytywny, dziedzic Korczyna, patriota, dążący do zgody z sąsiadami.
  • Witold Korczyński – syn Benedykta, entuzjasta rolnictwa i pracy u podstaw.
  • Anzelm Bohatyrowicz – strażnik mogiły, opiekun Jana, doświadczony, powszechnie szanowany.
  • Jan Bohatyrowicz – dobry gospodarz, ma powodzenie u kobiet – jest wesoły i przystojny. Uczciwy, szlachetny, dobry i pracowity. Zyskuje serce Justyny.

== Fabuła==


Osią główną powieści jest intryga miłosna, a jej ośrodkiem Justyna Orzelska. Ma ona za sobą pierwszą miłość do Zygmunta Korczyńskiego, który ożenit się z majętną panną, lecz tego właśnie lata, znudzony miłością małżeńską, stara się „odgrzać dawne uczucie". Justyna odrzuca tę propozycję.Układ Zygmunt -Justyna jest nieaktualny.


* Justyna-Różyc. Zniechęcony do życia magnat znajduje rozrywkę i pociechę w uczuciu do Justyny do tego stopnia, że proponuje jej małżeństwo. Justyna jednak odrzuca kontrakt zwany dobrą partią ku zdumieniu i oburzeniu otoczenia. Odrzuca z bardzo prostego powodu - bo nie kocha Różyca.

* Justyna - Jan. Ta miłość narasta przez cały czas trwania powieści, jej kolejne etapy to wyprawy do obu mogił, odwiedziny Justyny w Bohatyrowiczach, jej udział w pracach w polu. Jan powoli ..wciąga" pannę w obręb swojego świata i ten świat zaczyna się jej podobać. Decyduje się zatem na związek z Janem, popełniając tym samym mezalians, gdyż Jan należy do schło-piałej szlachty. Decyzja Justyny jest też jakby zadośćuczynieniem przeszłości, naprawą błędu Marty, która bała się takiego kroku i odrzuciła niegdyś Anzelma Bohatyrowicza - stryja Janka.

* Justyna-Zygmunt - przeżyli kiedyś romans, teraz Zygmunt ułożył sobie życie z Klotyldą; po pewnym czasie pragnie odnowić dawny związek, Justyna go odrzuca.

Problematyka Nad Niemnem

  • Obraz społeczeństwa polskiego lat 80. XIX w. - autorka przedstawia przekrój warstw społecznych, sytuację finansową każdej z nich, relację: dwór-zaścianek.
  • Motyw powstania styczniowego - temat licznych odwołań, nawet dyskusji o roli i skutkach powstania, symbol patriotyzmu.
  • Etos pracy-praca jest najbardziej wyeksponowanym i postulowanym w powieści hasłem pozytywistów. Organizuje bieg zdarzeń - kierując losem postaci i określając ich portrety, Orzeszkowa udowadnia wartość pracy.
  • Program pozytywistyczny - oprócz niechęci do pewnych postaw romantycznych, autorka włącza w materię powieści program pozytywistyczny, argumentując kolejne pojęcia (propaganda pozytywistyczna).
  • Obyczajowość szlachty i piękno przyrody - te tematy stanowią odrębną, choć bardzo zespoloną z innymi, warstwę powieści Nad Niemnem. Orzeszkowa podąża tu śladem Mickiewicza, który podobną technikę wykorzystał w Panu Tadeuszu, dlatego możemy się czasem spotkać z twierdzeniem, że Nad Niemnem jest epopeją.

Hasła programowe pozytywizmu w Nad Niemnem

  • Etos pracy w "Nad Niemnem"
  • Scjentyzm - potrzebę nauki udowadnia m.in. kreacja Witolda, który jest pozytywną postacią, ma wiele planów na przyszłość - a to dzięki naukom, które pobiera i które będzie umiał spożytkować.
  • Utylitaryzm - hasło ściśle związane z postulatem pracy. Ludzie muszą być użyteczni dla kraju, społeczeństwa. Wystarczy popatrzeć na los tych, którzy są „pasożytami": Emilii, Ró-życa, Zygmunta, Kirły. Są bezużyteczni, niezbyt szczęśliwi, nie widzą sensu istnienia.
  • Ziemia jako ideał ojczyzny - pojęcie zastępujące mit walki zbrojnej, która nie była wówczas możliwa (czasy po klęsce powstania). Ziemia polska jest ziemią polską bez względu na zabory i trzeba o tę ziemię dbać, w ten sposób czynnie czekając na wolność. Taki pogląd głosi Benedykt, Witold, potwierdza go też tryb życia Bohatyrowiczów.
  • Praca organiczna - porównanie społeczeństwa do organizmu jest adekwatne w przypadku bohaterów Nad Niemnem. Oglądamy tu arystokrację, szlachtę ziemiańską, szlachtę zaściankową - niemal schłopiałą. Tylko ta ostatnia wydaje się być zdrowa, wyższe warstwy dotknięte są chorobą i wymagają reform. W dodatku skłócone - trudno więc, by współdziałały w jednym organizmie. Postulat o leczenie - reformy i pojednanie - jest w powieści wyraźny.

"Nad Niemnem" - Powieść realistyczna czy tendencyjna?


AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Pozytywizm
Pozytywizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Around Wikia's network

Random Wiki