Fandom

Scratchpad

Niemoc (wiersz)

215,631pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

45px-Pen

Melancholik

Wojciech Weiss "Melancholik (Totenmesse)" 1898. Muzeum Narodowe, Kraków.

Paul Verlaine (1844-1896)
Niemoc

Jam Cesarstwo u schyłku wielkiego konania,
Które, patrząc, jak idą Barbarzyńce białe,
Układa akrostychy wytworne, niedbałe,
Stylem złotym, gdzie niemoc sennych słońc się słania.

Duszy, samiutkiej, mdło aż w nudzie, co ochłania.
Skądciś tam wieści niosą walk olbrzymich chwałę.
O, nie móc, przez tę słabość, przez żądze tak małe,
O, nie chcieć zaznać tego falowania!

O, nie chcieć, o i nie móc umrzeć chociaż nieco!
Wszystko wypite! Ty tam, nie śmiej się z mych żali!
Wszystko, wszystko wypite! zjedzone! – Cóż dalej?

Tylko garść słabych wierszy, co ot w ogień lecą,
Tylko niewolnik nicpoń, co nie dba o pana,
Tylko ból jakiejś troski, co żre pierś, nieznana.


Ongiś i niedawno, 1884; tłum. Miriam

Interpretacja

"Niemoc" Paul'a Verlaine'a to sonet, będący odzwierciedleniem dekadenckich nastrojów przełomu XIX i XX wieku. To właśnie ów "schyłek" z pierwszego wersu utworu („Je suis l’Empire à la fin de la 'décadence') stał się określeniem pesymistycznej, schopenhauerowskiej postawy wyrażającej smutek, melancholię i brak sił.
Wiersz składa się z dwóch zwrotek czterowersowych (tetrastychów) i dwóch trzywersowych (tercyn). Pisany jest wierszem nieparzystym – trzynastozgłoskowcem , o układzie rymów abba (I i II zwrotka) oraz abbacc (III i IV). Wybór formy - sonetu nie jest przypadkowy. zdradza bowiem wolę powrotu autora do dawnych, zapomnianych nieco form lirycznych.
Podmiot liryczny zwraca się do nas w pierwszej osobie ("Jam jest cesarstwo...", "nie śmiej się z mych żali!"), choć w wierszu dominują zwroty trzecioosobowe. Autor chciał z pewnością wskazać, że jest częścią pewnej grupy ludzi i sam podziela ich zachowania, dziś określane mianem dekadenckich. Wiersz oddaje więc stan duszy autora, będący jednocześnie stanem całej ówczesnej rzeczywistości. Także sam podmiot liryczny jest poetą, układa bowiem akrostychy (niezwykle finezyjne wiersze, w których pierwsze litery wersów tworzą nowe słowo).
Sam sonet może mieć charakter parodystyczny, satyryczny wobec stale rosnących pesymistycznych nastrojów:

"Ty tam, nie śmiej się z mych żali!"

Wiersz przypomina nieco monolog pijącego absynt bywalca kawiarni, który powyższym zdaniem nie pozwala naigrywać się ze stanu swojej duszy. "Niemoc" jest przesiąknięta ideami schopenhaueryzmu, wyrażającymi się w zwrotach:

"Wszystko wypite! zjedzone!"
"O, nie chcieć, o i nie móc umrzeć chociaż nieco!"
"O, nie móc..."

Wykrzyknienia (O, nie chcieć zaznać tego falowania!), pytania retoryczne oraz równoważniki zdań uwypuklają osobisty i emocjonalny charakter tego swoistego monologu człowieka targanego bólem niepewności (Cóż dalej?). Podkreślają to także bezokoliczniki: nie móc, nie chcieć, wyrażające niemoc i skrępowanie wobec świata.
Pierwsza zwrotka, niewątpliwie najbardziej tajemnicza i wieloznaczna, ma formę przepowiedni o puakdu wielkiego imperium. Poeta, nazywając się "Cesarstwem u schyłku wielkiego konania", porównuje stan swojej duszy do upadku Cesarstwa Rzymskiego. Upadek Cesarstwa Rzymskiego może symbolizować m.in. zmierzch antycznej sztuki, która na trwałe ukształtowała późniejsze europejskie wzroce piękna. Podmiot liryczny zdaje sobie sprawę z nieuchronności owego upadku i w ostatnich chwilach układa wiersze, a więc, za radą Schopenhauera, kontempluje sztukę, próbując zapomnieć o cierpieniu.
"Niemoc" jest niejako samospełniającą się przepowiednią czasów fin de siecle'u, a jej autor jawi się niczym romantyczny wizjoner. Wiersz "Niemoc" stał się "hymnem" dekadentów - choć początkowo miał być podobno satyrą na panujące zachowania społeczne, został jednak odebrany całkiem poważnie, jako idealny wręcz opis stanu duszy człowieka przełomu epok.


AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Modernizm (Młoda Polska)
Modernizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Also on Fandom

Random wikia