Fandom

Scratchpad

Ocena chłopów i inteligencji

216,127pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Symbolika "Wesela" i jego bohaterów Ocena chłopów i inteligencji
Strona główna
Impresjonizm w sztuce i poezji Młodej Polski, Melodia mgieł nocnych (wiersz)

Obraz i ocena Chłopstwa i Inteligencji w Weselu, w kontekście upadku mitów narodowych Stanisław Wyspiański wśród wieloznacznych i często niezrozumiałych symboli zawarł gorzką satyrę i bolesny obrachunek ideowy poety z teraźniejszością. Satyrę, która uderzała w złudzenia, zakłamania i słabość inteligencji, obalały mity chłopów-kosynierów i Piastów. O "Weselu" tak pisał w 1901 roku Kazimierz-Przerwa Tetmajer:

"Pojechał Wyspiański na wesele Lucjana Rydla, na niewinne wesele Lucjana Rydla z dziewczyną z Bronowic Małych, Jagą Mikołajczykówną: był tam kilka godzin i przywiózł stamtąd "Wesele", jedną z najkrwawszych i najsilniejszych satyr, jakie kiedykolwiek w ogóle napisano, satyrę tym dotkliwszą, że autor nie od siebie mówi i wy­myśla, ale pokazuje nam ludzi. I tak pierwsze dzieło naszej epoki, które nam najszerzej i najgłębiej pokazało współczesnego człowieka, straszną i krwawą jest satyrą, jest „weselem" — upiorów, tańczą­cych na grobie."

Obraz chłopów

Wyspiański sprzeciwia się idealizacji Chłopa, podnoszenia go do rangi wybawcy narodu. W "Weselu" dokonuje się więc konfrontacja - a może raczej kompromitacja - narodowych mitów z rzeczywistością. Katalizatorem tej konfrontacji jest spotkanie Gospodarza z personifikacją romantycznego mitu cudownego ocalenia - Wernyhorą,

  • Upada mit chłopa-Piasta, szczególnie w scenach z udziałem niepomnego zdarzeń z poprzedniej nocy Gospodarza i trzeźwo myślącej Gospodyni. Jak widać ocena mitów narodowych nie jest jednoznaczna. Wyspiański skonfrontował je z rzeczywistością, by pokazać, jak funkcjonowałyby w działaniu. Okazuje się, że chłopi, pomimo swej siły i energii nie są w stanie walczyć bez silnego przywódcy. Wyspiański pokazał także kształtującą się - wbrew stereotypom - u chłopów świadomość narodową (akt I, sc.1) - świadomość, niestety, uśpioną.
  • Upada mit chłopa spod Racławic (kosyniera-wybawcy) - przychodzą oni na rzucone wezwanie, potwierdzając swój patriotyzm i chęć do walki,lecz to nierozważny Jaśko wyciąga chłopom kosy z rąk uniemożliwiając walkę. Także Czepiec podlega ważnej przemianie - z pijanego chłopa staje sie wręcz inicjatorem powstania, gotowym toczyć bój. Z drugiej jednak strony, Wyspiański wyśmiewa prymitywną krzepę i chęć do bójek Czepca, jego zatarczki z Żydem i Księdzem, z pewnością godzących w chłopomańskie ideały.

Obraz inteligencji

Krytyka inteligencji jest znacznie ostrzejsza i boleśniejsza, niż to miało miejsce w przypadku chłopów. "Wesele" uderza w złudzenia, zakłamanie i słabość inteligencji. Piętnowana jest przede wszystkim chłopomania, zauważona i skrytykowana już przez Żyda ("Pan się narodowo bałamuci..." - akt I, sc.17). Szczerość i efektywność przebrania się w "narodowy chłopski strój", będąca wyrazem chęci zbratania się okazuje się przyjaźnią powierzchowną (rozmowa Radczyni i Kliminy), uwidaczniającą skłonność inteligencji do mitomanii, kokieterii i pustych frazesów.

Inteligenci wręcz karmią się mitami - chłopa-kosyniera, chłopa-Piasta, wsi polskiej jako odpolitycznionej Arkadii. Mity te, utrwalane od epoki romantyzmu w literaturze i sztuce są kultywowane przez inteligentów. Boją się oni bowiem chłopa-kosyniera, który gotów jest poderżnąć im gardło - dlatego Dziennikarz tak przekornie i ironicznie rozmawia z Czepcem w pierwszej scenie "Wesela", zaś polska utopijna wieś potrzebna im jest jako "rozrywka" od życia.

  • Pośród upadłych mitów znajduje sie jeszcze jeden - mit inteligenta-przywódcy, dotkniętego przez młodopolską niemoc i marazm. Gospodarz w krytycznej chwili zawodzi, ukazując nieodpowiedzialność i niedojrzałość, brak woli walki i zdeterminowania (ukazana także w ironicznym dialogu między Panem Młodym i Poetą - Akt II sc. 10)
  • Osobną krytykę kieruje Wyspiański pod kątem Dziennikarza. Przedstawiciel konserwatywnych "Stańczyków" zatracił patriotyczne cechy autorytetu imiennika swojego stowarzyszenia. Patrzy teraz w przeszłość i niczym puszczyk złowróży nieprzychylne wieści, zamiast obserwować teraźniejszość i wyciągać wnioski. Dlatego właśnie otrzymuje kaduceusz, błazeńską laskę, jako symbol swojej błazenady.
  • Wyspiański krytykuje bierną postawę dekadencką, personifikując ją pod postacią Nosa (skłonność do alkoholu) i Poety (niemoc, uczucie bezsilności)



AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Modernizm (Młoda Polska)
Modernizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Also on Fandom

Random wikia