Fandom

Scratchpad

Ocena chłopów i inteligencji

221,604pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share
Symbolika "Wesela" i jego bohaterów Ocena chłopów i inteligencji
Strona główna
Impresjonizm w sztuce i poezji Młodej Polski, Melodia mgieł nocnych (wiersz)

Obraz i ocena Chłopstwa i Inteligencji w Weselu, w kontekście upadku mitów narodowych Stanisław Wyspiański wśród wieloznacznych i często niezrozumiałych symboli zawarł gorzką satyrę i bolesny obrachunek ideowy poety z teraźniejszością. Satyrę, która uderzała w złudzenia, zakłamania i słabość inteligencji, obalały mity chłopów-kosynierów i Piastów. O "Weselu" tak pisał w 1901 roku Kazimierz-Przerwa Tetmajer:

"Pojechał Wyspiański na wesele Lucjana Rydla, na niewinne wesele Lucjana Rydla z dziewczyną z Bronowic Małych, Jagą Mikołajczykówną: był tam kilka godzin i przywiózł stamtąd "Wesele", jedną z najkrwawszych i najsilniejszych satyr, jakie kiedykolwiek w ogóle napisano, satyrę tym dotkliwszą, że autor nie od siebie mówi i wy­myśla, ale pokazuje nam ludzi. I tak pierwsze dzieło naszej epoki, które nam najszerzej i najgłębiej pokazało współczesnego człowieka, straszną i krwawą jest satyrą, jest „weselem" — upiorów, tańczą­cych na grobie."

Obraz chłopów

Wyspiański sprzeciwia się idealizacji Chłopa, podnoszenia go do rangi wybawcy narodu. W "Weselu" dokonuje się więc konfrontacja - a może raczej kompromitacja - narodowych mitów z rzeczywistością. Katalizatorem tej konfrontacji jest spotkanie Gospodarza z personifikacją romantycznego mitu cudownego ocalenia - Wernyhorą,

  • Upada mit chłopa-Piasta, szczególnie w scenach z udziałem niepomnego zdarzeń z poprzedniej nocy Gospodarza i trzeźwo myślącej Gospodyni. Jak widać ocena mitów narodowych nie jest jednoznaczna. Wyspiański skonfrontował je z rzeczywistością, by pokazać, jak funkcjonowałyby w działaniu. Okazuje się, że chłopi, pomimo swej siły i energii nie są w stanie walczyć bez silnego przywódcy. Wyspiański pokazał także kształtującą się - wbrew stereotypom - u chłopów świadomość narodową (akt I, sc.1) - świadomość, niestety, uśpioną.
  • Upada mit chłopa spod Racławic (kosyniera-wybawcy) - przychodzą oni na rzucone wezwanie, potwierdzając swój patriotyzm i chęć do walki,lecz to nierozważny Jaśko wyciąga chłopom kosy z rąk uniemożliwiając walkę. Także Czepiec podlega ważnej przemianie - z pijanego chłopa staje sie wręcz inicjatorem powstania, gotowym toczyć bój. Z drugiej jednak strony, Wyspiański wyśmiewa prymitywną krzepę i chęć do bójek Czepca, jego zatarczki z Żydem i Księdzem, z pewnością godzących w chłopomańskie ideały.

Obraz inteligencji

Krytyka inteligencji jest znacznie ostrzejsza i boleśniejsza, niż to miało miejsce w przypadku chłopów. "Wesele" uderza w złudzenia, zakłamanie i słabość inteligencji. Piętnowana jest przede wszystkim chłopomania, zauważona i skrytykowana już przez Żyda ("Pan się narodowo bałamuci..." - akt I, sc.17). Szczerość i efektywność przebrania się w "narodowy chłopski strój", będąca wyrazem chęci zbratania się okazuje się przyjaźnią powierzchowną (rozmowa Radczyni i Kliminy), uwidaczniającą skłonność inteligencji do mitomanii, kokieterii i pustych frazesów.

Inteligenci wręcz karmią się mitami - chłopa-kosyniera, chłopa-Piasta, wsi polskiej jako odpolitycznionej Arkadii. Mity te, utrwalane od epoki romantyzmu w literaturze i sztuce są kultywowane przez inteligentów. Boją się oni bowiem chłopa-kosyniera, który gotów jest poderżnąć im gardło - dlatego Dziennikarz tak przekornie i ironicznie rozmawia z Czepcem w pierwszej scenie "Wesela", zaś polska utopijna wieś potrzebna im jest jako "rozrywka" od życia.

  • Pośród upadłych mitów znajduje sie jeszcze jeden - mit inteligenta-przywódcy, dotkniętego przez młodopolską niemoc i marazm. Gospodarz w krytycznej chwili zawodzi, ukazując nieodpowiedzialność i niedojrzałość, brak woli walki i zdeterminowania (ukazana także w ironicznym dialogu między Panem Młodym i Poetą - Akt II sc. 10)
  • Osobną krytykę kieruje Wyspiański pod kątem Dziennikarza. Przedstawiciel konserwatywnych "Stańczyków" zatracił patriotyczne cechy autorytetu imiennika swojego stowarzyszenia. Patrzy teraz w przeszłość i niczym puszczyk złowróży nieprzychylne wieści, zamiast obserwować teraźniejszość i wyciągać wnioski. Dlatego właśnie otrzymuje kaduceusz, błazeńską laskę, jako symbol swojej błazenady.
  • Wyspiański krytykuje bierną postawę dekadencką, personifikując ją pod postacią Nosa (skłonność do alkoholu) i Poety (niemoc, uczucie bezsilności)



AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Modernizm (Młoda Polska)
Modernizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.