Fandom

Scratchpad

Quo vadis

216,079pages on
this wiki
Add New Page
Discuss this page0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Quo vadis to jedna z najbardziej znanych i popularnych powieści Henia Siampkiewicza. W przeciwieństwie do „Trylogii”, czy „Krzyżaków”, ukazuje jednak historię Europy, dzięki czemu zyskała sobie wielu miłośników za granicą. Książka Sienkiewicza posiada uniwersalną wymowę, ukazującą przełom w dziejach świata: upadek starożytnego Rzymu i powstanie na jego gruzach wielkiej wspólnoty chrześcijańskiej skupionej wokół uczniów Jezusa Chrystusa. Zwycięstwo dobra, skromności, pokory, szacunku i miłości do drugiego człowieka wobec klęski żywiołowego świata użycia, rozpósty, osobistych szambicji przekraczających ramy zdrowego rozsądku i przyzwoitości – to temat frapujący historyków i czytelników Quo vadis. Powieść publikowana była (jak to podówczas było popularne) w odcinkach, drukowana na łamach „Dziennika Poznańskiego” i „Gazety Polskiej”, powstawała natomiast w latach 1895-1896, w 1896 roku ukazała się też drukiem.

Geneza i tło powieści

W wieku XIX zapanowała moda na dzieła historyczne, szczególnie dotyczące starożytnego Rzymy i czasów wczesnochrześcijańskich. Podobnie jak w przypadku poprzednich powieści Sienkiewicza, ta również poparta była długimi badaniami, wskazuje na to znajomość zabytków oraz topografii miasta. Wśród dzieł, na których bazował Sienkiewicz wymienia się:
Pochodnie Nerona

Pochodnie Nerona (Świeczniki chrześcijaństwa).
1876. Muzeum Narodowe, Kraków.

  • Dzieła Tacyta (Annales), Swetoniusza (opis śmierci Poppei) oraz greckiego historyka Don Cassiusa
  • Kraszewski – „Rzym za Nerona” (1866)
  • Krasiński – „Irydion
  • W.Kętrzyński – prace naukowe o Słowianach, m.in. o Lygach (1968) (o plemieniu zamieszkującym rzekomo tereny miedzy Odrą a Wisłą)
  • E.Renan - Antychryst (1873)
  • A.Guiraud - Flavien, ou de Rome dt’sert (1835)
  • H.Siemiradzki – obraz: „Pochodnie Nerona” (1876)
  • K.Morawski - studium „Petroniusz-Arbiter” (1894).
  • legendę o św. Piotrze (w której pada „Quo vadis, Domine?”)
  • Sienkiewicz dotarł też, podobno, do fragmentu wiersza z "Satyr" Petroniusza "Uczta Trymachiona"


Aby lepiej oddać klimat miasta, Sienkiewicz podróżował do Rzymu (1879-1894) Celem, jaki przyświecał pisarzowi było przede wszystkim ukazanie relacji dwóch odrębnych i przeciwnych sobie światów: pogańskiego, rozpasanego, hedonistycznego Rzymu i moralnego chrześcijaństwa. Uniwersalna wymowa dzieła zapewniła jego autorowi międzynarodową sławę i Nagrodę Nobla w 1905 roku.

Sienkiewicz sam opisuje genezę powstania „Quo vadis”:

„Pyta mnie Pan w jaki sposób powstała w mej wyobraźni myśl napisania „Quo vadis”. Był to rezultat licznych przyczyn. Miałem zwyczaj od wielu lat przed zaśnięciem wczytywać się w dawnych dziejopisów łacińskich. Robiłem to nie tylko z zamiłowania do historii, którą się zawsze bardzo interesowałem, ale również ze względu na łacinę, której nie chciałem zapomnieć. To przyzwyczajenie pozwoliło mi czytać prozaików i poetów łacińskich z coraz większą łatwością, a zarazem budziło coraz gorętszą miłość do świata starożytnego. Najsilniej pociągał mnie jako historyk Tacyt. Wczytując się w „Annales”, niejednokrotnie czułem się kuszony przez myśl przeciwstawienia w pracy artystycznej tych dwóch światów, z których jeden był potęga rządzącą i wszechmocą machiny administracyjnej – drugi reprezentował wyłącznie siłę duchową. Myśl ta pociągała mnie jako Polaka przez swą ideę zwycięstwa ducha nad siłą materialną; jako artystę porywała mię przez wspaniałe formy, w jakie obfitował świat starożytny.
Siedem lat temu, podczas mego ostatniego pobytu w Rzymie, zwiedzałem miasto i okolice z Tacytem w ręku. Mogę śmiało rzec, iż sama myśl już była we mnie dojrzała; szło tylko o znalezienie punktu wyjścia. Kaplica „Quo vadis”, widok Bazyliki św. Piotra, Tre Fontane, Góry albańskie - dokonały reszty. Wróciwszy do Warszawy rozpocząłem studia historyczne, które natchnęły mnie jeszcze silniej miłością do zamierzonego dzieła. Taka jest geneza „Quo vadis”.
(„Le Gaulois”, 1901)
Dirce

'Dirce chrześcijańska, 1897,
Muzeum Narodowe w Warszawie

Inspiracją dla opisanego na kartach powieści pożaru Rzymu mógł być pożar Pułtuska w roku 1875, którego Sienkiewicz, wówczas młody dziennikarz piszący kroniki tygodniowe dla "Gazety Polskiej", był świadkiem.

Choć na Siemiradzkim z pewnością Sienkiewicz się wzorował, to nie wykluczone, że było i na odwrót. Z książki "Akt Polski" (Maria Poprzęcka, Edipresse, 2006): "Obraz objechał wiele miast europejskich (...) ciesząc się niezmiennym zainteresowaniem publiczności, widzącej w nim inspirację okrutnymi scenami z rzymskiego Koloseum, opisanymi w Quo vadis Sienikewicza (chociaż obaj twórcy temu bezpośredniemu związkowi zaprzeczali)". (źródło:Wikipedia)

Znaczenie tytułu

Tytuł powieści pochodzi od napisu "Domine, quo vadis" widniejącym na rzymskiej kapliczce, z którą związana jest prastara legenda, potwierdzona w pismach Oryfenesa, św. Ambrożego i papieża Grzegorza Wielkiego. Legenda mówi o kamiennym śladzie stóp Chrystusa pozostawionym tu w czasie spotkania ze św. Piotrem. Uciekający z Rzymu przed prześladowaniami św. Piotr spotyka Chrystusa. - Panie, dokąd idziesz? - pyta. Dowiedziawszy się, że Chrystus idzie do Rzymu by dać się ponownie ukrzyżować, św. Piotr wraca, aby ponieść męczeńską śmierć za wiarę.
Kapliczkę pokazał Sienkiewiczowi w 1890 roku mieszkający w Rzymie polski malarz, Henryk Siemiradzki, autor obrazów Uczta Nerona (1872) i Pochodnie Nerona (1876) związanych tematycznie z antykiem. Obok wrażeń z podróży Sienkiewicza do Rzymu były one jednym ze źródeł inspiracji pisarza. xd

Czas i miejsce akcji

Lata 63-68 n.e, Rzym (Willa Pertoniusza, dzielnica patrycjuszy, dom Winicjusza, pałac Nerona, amfiteatr, Zatybrze), Ostia, Ancjum, Sycylia

Wydarzenia historyczne

Quo05

Płonący Rzym (caps z filmu)

Ukazane zostały przede wszystkim krwawe rządy Nerona; w 41 roku Kaligula ginie w zamachu. Ambitna i bezwzględna Agryppina zostaje żoną cesarza Klaudiusza, wymusza również adopcję jej jedynaka, Lucjusza Domicjusza (Nerona). Aby przyspieszyć objęcie przez niego tron, Agryppina truje Kaligulę.
W 59 roku Neron każe otruć swojego konkurenta do tronu, Brytannika (syna Klaudiusza) zamordować Agryppinę. W międzyczasie Neron rozwodzi się z Oktawią, (którą później skazuje na wygnanie i śmierć), a żeni się z Poppeą Sabiną. Czas akcji obejmuje:

  • wojnę o Armenię i hołd Tyrydatesa (66 r)
  • sąd nad Pomponią Grecyną o wyznawanie innej religii (ale nie wiadomo, czy chrześcijańskiej)
  • uczta na stawie Agrypy
  • pożar Rzymu – 18/19 lipca 64 r. – Tacyt opisuje:"Schwytano więc naprzód tych, którzy tę wiarę publicznie wyznawali, potem na podstawie ich zeznań ogrome mnóstwo innych i udowodniono im nie tyle zbrodnię podpalenia, ile nienawiść ku rodzajowi ludzkiemu". (Roczniki XV, 44). Autentyczne są również represje na chrześcijanach, jak i współczucie do nich, gdy Rzymianie zrozumieli swój błąd.
  • Odbudowa Rzymu i spisek Pizona (patrycjuszy), który miał doprowadzić do usunięcia Nerona, a w rzeczywistości wywołał falę represji i wyroków sądowych

Bohaterowie

Historyczni

Quo03

Św.Piotr błogosławi męczenników (caps z filmu)

  • Święty Piotr Apostoł (? - ok.64 r.) – Opiekun chrześcijan, uczeń Jezusa Chrystusa, namiestnik jego państwa na ziemi; uważany za pierwszego papieża. Błogosławi męczenników, za namową chrześcijan ucieka z miasta; tam jednak po rozmowie z Chrystusem powraca do Rzymu, by pozostać przy wiernych. Zostaje ukrzyżowany w ogrodach Nerona.
  • Paweł z Tarsu (ok.8 – ok. 67 r. n.e) – założyciel wielu gmin chrześcijańskich w Europie i na Bliskim Wschodzie, towarzyszy męczennikom w ich ostatniej drodze; ginie od ścięcia mieczem na drodze do Ostii.
  • Neron (Neron Klaudiusz Druzus Germanik) ( 37-68 r. n.e) – cesarz rzymski od 54 r.; syn Agryppiny Młodszej i Gnejusza Domicjusza; znany ze zdolności artystycznych, ale i z rozwiązłości; próżny i łasy na pochlebstwa władca, otacza się licznym gronem (nie do końca prawdziwych) przyjaciół; Neron objął panowanie nad Rzymem w wieku 17 lat, początkowo wspomagany przez filozofów Senekę oraz Burrusa, rządził rozsądnie. Na swoim morderczym „koncie” ma: matkę, żonę, brata, syna cesarza Klaudiusza. Czuje się wszechstronnym poetą, aktorem, muzykiem, śpiewakiem i tancerzem. Nudzi się w Rzymie i z tego powodu często wyjeżdża w poszukiwaniu nowych doznań. Pragnie sławy. Jest despotyczny, nieodpowiedzialny, okrutny, a jednocześnie słaby, często pada ofiarą manipulacji, np. Petroniusza. Tak naprawdę jest tchórzem, który boi się tłumu. Nie miał też odwagi popełnić samobójstwa, by ujść pomsty.
  • Petroniusz, Gajus Petronius – arbiter elegantiarum, należał do najbliższej świty Nerona. Bogaty patrycjusz, duchowy arystokrata, hedonista, ceniący wygodne życie, wuj Winicjusza. Jest wykształcony, inteligentny, oczytany, znawca sztuki i literatury. Jego zdanie wiele znaczy dla Nerona, co przyprawia Petroniuszowi wielu wrogów. Podobnie jak Neron pisze, lecz nie chce robić konkurencji „Miedzianobrodej małpie”, jak sam nazywa cesarza. By zapewnić sobie bezpieczeństwo, uczestniczy w balach i ucztach Nerona. Ponad wszystko ceni sobie korzystanie z życia. Jest sceptykiem i estetą.
  • Poppea Sabina (?-65 r.n.e.) – druga żona Nerona, słynie z piękna i okrucieństwa. Pozbawiona jakichkolwiek skrupułów, pełna zazdrości. Jest świadoma piękna Ligii i tego, jaką jest dla niej konkurentką.
  • Seneka (ok. 4-65 r.n.e) – rzymski pisarz i filozof, doradca i wychowawca Nerona; w powieści jest już postacią przebrzmiałą, Neron nie liczy się już z jego zdaniem.
  • Tygellin (Ofoniusz Tygellin) – prefekt pretorianów, konkurent Petroniusza
  • Aulus Placjusz – dowódca wojsk w Brytanii (43 r. n.e); w jego domu wychowywała się Ligia
  • Pomponia Grecyna – w 57 roku wytoczono jej proces o czczenie obcych bóstw; wywołuje podziw i szacunek swoja odrębnością religijną.
  • Akte – Kochanka Nerona, opiekuje się Ligią

Fikcyjni

Quo01

Winicjusz i Ligia (caps z filmu)

  • Marek Winicjusz - młody patrycjusz rzymski, siostrzeniec Petroniusza, pochodzi ze znakomitego rodu. Jest zakochany w Ligii, wychowance Aulusa Plaucjusza i Pom-ponii Grecyny. Pod wpływem tego uczucia Winicjusz przeżywa wielką przemianę: z prawdziwego Rzymianina, człowieka dumnego, odważnego, ale i bezwzględnego, staje się chrześcijaninem, pełnym dobroci, miłości bliźniego, litości. W końcu osiąga osobiste szczęście - wraz z Ligią, już wówczas swoją żoną, osiada na Sycylii, gdzie wiodą spokojne życie wraz z innymi chrześcijanami.
  • Ligia (Kallina) - zakładniczka barbarzyńskiego plemienia Ligów, wychowanka Pomponii Grecyny i Aulusa Plaucjusza, chrześcijanka. Piękna, dobra i mądra. Postępuje zgodnie z zasadami swojej wiary, więc choć Winicjusz bardzo jej się podoba i wzbudza jej sympatię, nie zgadza się na związek z nim. Cierpliwie czeka, aż Marek się zmieni, pielęgnuje go po wypadku z Ursusem, zwierza się ze swojej miłości Kryspusowi, a potem św. Pawłowi i Piotrowi, którzy obiecują nawrócić Winicjusza na wiarę chrześcijańską. Jest odważna i bezkompromisowa, w czasie pobytu w więzieniu nie myśli o sobie, tylko o ukochanym. Zaklina go, by nie stracił wiary.
  • Ursus(Urban) - niewolnik i opiekun Ligii, pochodzący z jej plemienia olbrzym o niepospolitej sile. Na chrzcie Ursus otrzymał imię Urban. Jest bardzo naiwny i łatwowierny, ale w sposób budzący podziw strzeże bezpieczeństwa swej pani. Jest jej bezgranicznie oddany. To także człowiek gotowy oddać życie za wiarę. Jego dziecięca dobroć i łagodność budzą wzruszenie, a siła i odwaga są imponujące.
  • Eunice - niewolnica, a potem ukochana Petroniusza. Jest Greczynką, właśnie ona sprowadza do domu Petroniusza Chilona, by pomógł odszukać Ligię. Początkowo bardzo nieszczęśliwa.- nie wierzy, aby jej pan kiedykolwiek zwrócił na nią uwagę. Potem Eunice staje się największą miłością Petroniusza, dzięki niej odzyskuje wiarę w istnienie prawdziwych uczuć. Razem umierają, gdyż Eunice nie chce żyć bez ukochanego.
  • Chilon Chilonides - Grek, sprytny, doskonale zna wszystkie zakamarki Rzymu. Chytry, chciwy, bezwzględny i pozbawiony uczuć. Podsuwa pomysł, by ogłosić chrześcijan winnymi pożaru Rzymu; okrutnie mści się na Winicjuszu wydając miejsce pobytu Ligii, skrzywdził Glaukusa. Chilon przeżywa, podobnie jak Winicjusz, przemianę wewnętrzną: przyjmuje chrzest, umiera męczeńską śmiercią jako chrześcijanin.
  • Glaukus - lekarz, Chilon pozbawił go rodziny, zostawił rannego na drodze licząc na to, że Glaukus umrze. Spotykają się w domu Miriam, lekarz - chrześcijanin, zgodnie z wymogami wiary, przebacza Chilonowi winę. Mimo to przebiegły Grek jeszcze raz go wydaje - tym razem Rzymianom. Glaukus zostaje spalony w ogrodzie Nerona. Kona w męce, ale ma jeszcze dość sił, by przebaczyć swemu prześladowcy. To właśnie Glaukus jest sprawcą nawrócenia Chilona.
  • Kryspus - prawdziwy fanatyk chrześcijaństwa, surowy wobec siebie i innych, potępia Ligię za uczucie do Winicjusza i dopiero słowa apostołów zmniejszają nieco jego gniew. Przemawiając straszy wyznawców Chrystusa karą za grzechy, roztacza przed nimi wizje bożego gniewu. Na szczęście Piotr umie krzepić chrześcijan nauką o pięknie świata i dobroci ludzi stworzonych przez Boga. Kryspus ginie jako męczennik.
  • Miriam, Linus - chrześcijanie, przyjaciele Ligii i apostołów.......

Obraz pogan i chrześcijan

Patrz artykuł Obraz pogan i chrześcijan w "Quo Vadis"

Linki zewnętrzne


AntykŚredniowieczeRenesansBarokOświecenieRomantyzmPozytywizmModernizm20-lecieWspółczesność
Pozytywizm
Pozytywizm
Wypracowanie
Uploadimage
Wszystkie artykuły, obrazki i szablonyZaloguj się
NewsNowe stronyToDoCiekawe stronyEdytuj

Also on Fandom

Random wikia